Prądnik Czerwony to dawna wieś nad Prądnikiem i Sudołem Dominikańskim przy drodze królewskiej w rejonie obecnej al. 29 Listopada. Wspomniana została w dokumentach pisanych po raz pierwszy około 1125 roku jako własność benedyktów tynieckich. W 1275 roku potwierdził to Bolesław V Wstydliwy. W roku lokacji Krakowa, 1257, założono na Prądniku sołectwo. Przez następne stulecia wieś była własnością różnych zakonów. W 1380 roku biskup krakowski zatwierdził darowiznę z części gruntów dla Kościoła Mariackiego. W 1418 roku wojewoda łęczycki podarował sołectwo prądnickie klasztorowi dominikanów. W 1479 Jan Długosz zakupił część gruntów na terenie wsi, ale nie udało mu się osadzić tam kartuzów. We wsi powstawały jednak liczne folwarki oraz posiadłości kościelne i zakonne. Należały one m.in. do franciszkanów, karmelitów bosych (tzw. Bosackie), jezuitów, Kościoła Mariackiego, kościoła św. Mikołaja, szpitala św. Łazarza.
Swoje posiadłości i dwory budowali tu także krakowscy mieszczanie – m.in. zasłużone dla miasta i państwa rodziny Cellarich i Montelupich.
W 1587 roku Prądnik został częściowo zniszczony w wyniku bitwy pomiędzy wojskami Jana Zamoyskiego i arcyksięcia Maksymiliana Habsburga o sukcesję po zmarłym Stefanie Batorym. Wieś ponownie ucierpiała podczas potopu szwedzkiego. W drugiej połowie XVIII wieku liczyła 80 domów i nieco ponad 450 mieszkańców.
W 2. połowie XIX wieku w południowej części Prądnika Czerwonego powstał węzeł kolejowy wraz z bocznicami i magazynami oraz zespół budynków wojskowych – magazyny, koszary, arsenał i warsztaty. Gmina wspólna z Olszą liczyła w 1890 roku 166 domów, ponad 2 tysiące mieszkańców cywilnych oraz skoszarowanych tu ponad 700 żołnierzy. W 1910 roku w ramach realizacji idei „Wielkiego Krakowa” prezydenta Juliusza Lea, do miasta przyłączono część wsi pomiędzy obecnymi al. 29 Listopada i ulicą Brogi, w 1934 roku przez wieś przeszła linia kolejowa Kraków - Tunel, a w 1941 roku, za czasów okupacji niemieckiej, granice miasta objęły pozostałą część wsi.

Olsza to wieś notowana od XVII wieku, której nazwa pochodzi od lasów olchowych porastających te tereny. Pierwotnie stanowiła część Prądnika Czerwonego, potem była osobnym folwarkiem, własnością kamedułów z Bielan, aż wreszcie stała się własnością krakowskich mieszczan. W końcu XVIII wieku na Olszy znajdowało się 10 domów i około 90 mieszkańców, a sto lat później – 18 domów i 185 mieszkańców. W 1910 roku południową część wsi włączono do Krakowa, a 15 lat później na tym terenie powstało willowe osiedle Oficerskie. Północną część Olszy przyłączono do Krakowa w 1941 roku. Pierwotne tereny Olszy zostały podzielone pomiędzy Dzielnicę II i III.

Rakowice wspomniane były po raz pierwszy w 1244 roku. Była to wieś lokowana na prawie niemieckim i do końca I Rzeczypospolitej były najprawdopodobniej cały czas wsią królewską, choć często oddawaną w dzierżawę. Podobnie jak Prądnik Rakowice ucierpiały w wyniku walk w roku 1587, a następnie podczas potopu szwedzkiego. W 2 połowie XVIII wieku wieś liczyła 25 domów i ponad 150 mieszkańców, ale rozwijała się i pod koniec XIX wieku do wsi należały przysiółki Wieczysta, Wygoda, Radość i Pod Krzyżem. Na początku XX wieku na terenie dawnego folwarku zakon pijarów wybudował klasztor i zakład wychowawczo-naukowy dla chłopców. Obok niego ulokowano koszary kawalerii austro-węgierskiej, a następnie w latach 1912-18 jedno z największych lotnisk na terenach polskich.
W czasie II Rzeczypospolitej w Rakowicach budowano wille podmiejskie. Wieś podobnie jak część Prądnika Czerwonego przyłączono do Krakowa w 1941 roku. Po wojnie na tym terenie nastąpiła intensywna urbanizacja – w latach 1960-65 wybudowano osiedle Wieczysta, w latach 1961-67 - osiedle Ugorek, w latach 70. zabudowano okolice ulicy Pilotów i wytyczono nowe osie komunikacyjne – obecne ulice Meissnera i gen. Bora-Komorowskiego.

Opracowanie na podstawie:
1. Agnieszka Kruszyńska, Iwona Wendel „Dzielnice Krakowa”, Kraków 2001.
2. Praca zbiorowa „Encyklopedia Krakowa”, Kraków 2000.





Powrót